Hai proxectos que nacen da acumulación e outros da necesidade de reducir ata quedar co esencial. No caso de Rubén Domínguez, despois de anos formando parte de bandas como Telephones Rouges, Cudevaso ou Chicharrón, Pantis aparece como un espazo propio no que simplificar a estrutura sen perder intensidade: un proxecto máis portátil, máis aberto ao erro, no que volver a empezar tamén forma parte do proceso.

Ese camiño constrúese ao longo de varios traballos —de Pranto (2016) a Baldíos (2019)— e continúa agora con memoria nova (Prenom, 2025), un disco que non avanza en liña recta, senón que insiste, volve e se reorganiza. Un álbum feito de fragmentos, arquivos persoais e rastros que aparecen e desaparecen, no que a memoria deixa de ser un lugar ao que regresar para converterse nun material que se transforma constantemente.

Falamos con el sobre ese proceso de escavación, sobre a relación entre son e imaxe, sobre a lingua como un lugar que non se despraza e sobre unha forma de entender a creación que se move entre a intuición, a repetición e a insistencia.

 

 

 

Rubén, levas anos formando parte de proxectos fundamentais da escena galega —Telephones Rouges, Cudevaso, Chicharrón…—, pero Pantis aparece noutro lugar, máis pechado, máis teu. En que momento xorde a necesidade de abrir un camiño propio?

Rubén: Cando tiña quince ou dezaseis anos, meu irmán trouxo unha copia pirata do Fruity Loops á casa e dediquinme a fuchicar forte sen ter nin idea do que facía. Como non tiñamos internet, non tiven acceso a titoriais para entender ben os procesos, polo que a miña forma de empregalo para compoñer e crear era un pouco atípica. Tampouco tiña moita idea de música ou harmonía, polo que foi un proceso de descubrimento moi estimulante e salvaxe. As primeiras cancións de Telephones tiñan unha compoñente importante desa forma de aproximarse á música que desapareceu cando nos convertemos nunha banda e compoñiamos, principalmente, nos ensaios. Tralo fin de Telephones en 2013, retomei o FL porque quería intentar articular un proxecto sinxelo, unitario e que non implicase política de banda, cos meus tempos, sempre lento e aberto a calquera cousa que xurdira. No último ano de Telephones estabamos nunha etapa vital de cambios. Andabamos de aquí para alá coa universidade, cos traballos, coas mudanzas vitais e eu necesitaba algo pequeniño, transportable e no que equivocarme e asombrarme dos achados. Desaprender toda a experiencia de Telephones, que fora moi intensa e na que medrei moito como músico. Por iso, volver ao refuxio do FL, volver crear patróns improbábeis, temas raros e levalos ao directo coa vertixe das primeiras veces na música, con letras creadas sobre a marcha, buscando rápido nas experiencias e conservando aquela compoñente física que sempre tivera na etapa anterior.

 

E por que “Pantis” para nomear o proxecto?

Rubén: Buscaba unha palabra que non tivese un significado concreto nin orientase de ningunha forma a música que ía facer, porque tampouco sabía por onde tirarían as composicións. Non estou moito na liña de nomes con exceso de consoantes xuntas, números e símbolos varios da electrónica. Quería algo curto e sonoro e Pantis revelouse como unha traslación rítmica dun patrón de bombo—caixa nunha caixa de ritmos: Pan—tis. Pareceume unha palabra popular en desuso cun punto de extrañeza e cautivoume.

 

En 2016, nunha entrevista para Sintetizados, falaches de Pantis como un “proxecto maleta”, pero non xorde de xeito illado. Vén de tocar, compartir espazos, de formar parte dunha escena. Que necesitabas facer aquí que non tiña cabida noutros formatos?

Rubén: Por unha parte estaba a parte loxística de mover unha banda con batería, amplis e cacharrada dun espazo a outro: problemas, para cadrar ensaios, problemas para encontrar concertos, probas de son moi estresantes, sempre descontentos co son, mal de cartos en cada viaxe, problemas para conseguir os equipos, o local de ensaio en Ogrobe, sen pasta para gravar nun estudio. Sorte que Matías e Jose eran moi implicados e resolutivos, pero era moi cansado. Ao principio non notaba nada diso pola adrenalina de ver nacer e crecer o proxecto no que participas, pero na última etapa a min xa me lastraba. Xusto daquela vira a Aries nun concerto no Twist&Shout en Ogrobe e flipárame o set. Empezou a xurdir en min o desexo de copiar aquilo para un proxecto propio. Por outra parte, na esfera musical comezabamos a estar máis desconectados. Xa no disco —Disenso— tiveramos bastantes discusións para encaixar as distintas composicións. Creo que entre o disco e o final da banda non compuxemos nada máis. Eu falaba nunha entrevista que nos fixeran en Barcelona a última vez que fumos tocar de probar outras ferramentas, de traballar con loops e electrónica, pero creo que xa estaba pensando noutra movida que era Pantis. Un tempo despois, Cibrán Tenreiro propúxome tocar no festival de Saumede de 2014 e ese foi o disparador que o arrancou todo. Desde entón, continúo vinculado a ese underground, tocando en sitios pequeneiros con xente moi preto de min. Prenom participamos na edición do disco de Cibrán con outros colectivos con filosofía parecida e hai nada estiven tocando no Liceo Mutante e Acéfala. Esa é a miña liga. A miña casa. É onde máis cómodo me sinto e onde creo que se pode entender mellor este proxecto.

 

Sen etiquetas, como definirías a música que fas?

Rubén: É unha catarse íntima que busca elevarse con ritmos repetitivos, estruturas volubles e sons que habitan entre un corredor moi longo e unha centrifugadora. As personaxes das letras falan de máis porque non se senten observadas, pero non sempre explican claramente o que pasa por elas, deixándose levar por descricións erráticas de memorias novas e sensacións enquistadas.

 

 

 

Se buscamos en Bandcamp o teu primeiro LP, Pranto (2016), lemos que “é un presentimento”. Que sentías daquela que estaba por vir? Pensas que se cumpriu co percorrido que levas hoxe?

Rubén: En 2017, un colega invitoume a ir tocar a Berlín. Non me aclarou moito o que era ata que cheguín alí coa miña mochila de backpacker cun sinte prestado, un portátil e unha chea de cables. Fun mercar un pé de teclado a unha tenda a mañá seguinte. Era unha especie de encontro cos migrados do Bloque e foi un pouco cadro verme tocando nun mitin en Berlín. Polo menos, ao principio. Despois estiven cómodo e Ana Miranda foi moi riquiña. Cadrou que os meus amigos Alex e Iria estaban de visita e viñeron. No avión tamén me atopín cun coñecido de Ogrobe e con Rosalía Fernández e tamén se apuntaron. Foi unha noite estraña, pero moi comunitaria. Ata aquí ok, pero eu daquela estaba moi motivado e para aproveitar a viaxe escribíralle a un tipo que coñecera unha noite en Compostela e conseguiume —aínda non sei como— un concerto na Meet Factory en Praga, abrindo para unha banda desas de autobús de xira que se chamaba Cold Cave. Pois alí me plantín nas vías do tren, en Praga, na porta da Meet Factory, coa miña mochila de backpacker, un pé de teclado metido nunha caixa, enfronte do bus de xira de Cold Cave e entroume a risa, do absurdo de todo e do certo que era ese presentimento que movera a edición de Pranto. Un non sabe quen é ata que se perde. Agora a mochila é un caixón un pouco máis pesado, pero que me cabe no maleteiro. Continúo a sentirme pequeno e vulnerable cada vez que chego a un sitio, pero coa mesma sensación de vertixe que me move.

 

Foi gravado e mesturado nos estudios Terraforma, considerados case un templo do alternativo ou do underground con Ibán Pérez. Que atopaches aí para que ese vínculo perdurase no tempo?

Rubén: Cheguei a Ibán porque participara da gravación do disco de Indómitos, un clásico incrible da música galega. El volvera de vivir en Glasgow, de participar moi activamente na escena musical de alí e creo que fora Luismi —Trasvesti Afgano, Nutrias, etc.— quen mo recomendara. Falín con el e alí nos plantamos no Hío para comezar a gravar o disco con Cibrán, batería do álbum. O primeiro día estivemos moi serios ambos. Eu era a primeira a vez que entraba gravar un disco propio en solitario como produtor. Todo dúbidas, esperanzas e incertezas. Despois desa ruptura do xeo encaixamos moi ben por carácter, pola paixón musical, polo amor polos sintes e por compartir un momento que para min foi ben raro a nivel persoal. Foi un disco difícil de rematar, con cancelacións de sesións polas miñas inseguridades no que me sentín moi arroupado, sobre todo á hora de interpretar as voces. Transmitiume unha familiaridade e un cariño polo proxecto que me cativaron. Tardamos tres meses en rematalo pero saíu adiante. Despois volvín para gravar dous discos de Chicharrón e algún sinxelo illado e fixémonos amigos. Ás veces digo que despois de cada proceso de traballo nos odiamos profundamente, pero el ten unha paciencia tremendísima comigo e as miñas tolerías. Outros teríanme mandado á merda bastante antes.

Os discos de Chicharrón foron mesturados a distancia, eu en Madrid, cruzándonos mails e chamadas infinitas. En Unha fogueira intacta case o volvo tolo. Díxome que tiña que pospoñer a mestura porque tiña uns proxectos axendados e eu non paraba de retrasalo todo coas miñas teimas. Enfadinme un pouco e o disco rematouno de mesturar Matías Unruh que é outro mago disto. Creo que aí foi o punto máis baixo da nosa relación, pero pasouse pronto e alí volvín. Ibán é un xenio, un amor de persoa e un enxeñeiro de son e músico excelente.

En memoria nova tiña claro que quería desfrutar do proceso de mestura e estar presente. Gravámolo nas Semanas Santas de 2024 e 2025 e mesturámolo en agosto de 2025 en seis ou sete días. Cheguinlle con todas as pistas editadas polo que só tivo que adicarse a mesturar. Con respecto a outras veces, non pedín correccións interminables das mesturas. Fieime por completo del e do traballo que realizabamos alí. Quería desprenderme do celo e a obsesión que me persegue en cada proxecto no que me meto e velo todo máis desde fóra. Cada día que ía, mesturabamos un tema e medio. Ao mediodía case sempre o invitaba a comer no Bar Stop. Ao día seguinte chegaba e Ibán preguntábame se escoitara a mestura. Eu dicíalle que non tiña pensado escoitar nada ata o final e ogallá encaixara todo. Cheguín a ser moi puto loco coas mesturas. En A fogueira Intacta de Chicharrón chegabamos case sempre a o mix 10, 11, 12 ata que estaba como o imaxinaba. Eu fun mellorando como produtor e el despregouse a nivel técnico e artístico maxistralmente. Ten un mimo pola elección dos micros, polo aire nas mesturas, a ecualización, o emprego de máquinas moi ben empregadas para chegar a un son rico e espazoso.

 

 

 

 

“Mar”, que acabou abrindo o vol. III do recompilatorio Galician Bizarre, vía a luz en 2018 e o presentabas como sinxelo adianto de Carme, un disco previsto para outono dese mesmo ano, pero que non chegou saír como tal. Que foi del?

Rubén: En 2018 mudeime a Madrid coa miña parella. Moitos cambios, dificultades, a produción de Cancións Clínicas de Chicharrón. Carme quizais está aí, nese disco. As composicións principais son de Alberto, claro, pero a produción e a atmosfera eran o álbum de Pantis. Pasaron uns meses e toda a voráxine de Madrid fixo que deixara de recoñecerme en moitos dos temas. Aparquinos e comecei de cero. Daquela dedicábame completamente ao audiovisual e á música, polo que tiña un ritmo de composición moi tolo. Cada día saían novas cancións, novos camiños e creo que me petou a cabeza. Deixín de saber o que quería facer, por onde tirar e como articular un disco. En setembro de 2019 decidín mercar un caderno para ordenar as posibilidades de crear algo de todo aquel enxame. Poñer orde na cabeza. Creaba as posibilidades de playlists, as ideas que poderían conter relación musical, etc. Nese caderno comezaron a abrollar moitas letras e menguou a miña capacidade de concretar todas aquelas ideas musicais en temas estruturados. Estaba moi volcado en Chicharrón e Pantis era máis como un centro de experimentación no directo. Levaba os temas nos que estaba traballando sen telos rematado, sen letra clara, improvisando sobre o escenario e algún saía ben e quedáronse e outros pasaron como estrañezas. Así cheguín a finais de 2019, tendo a sensación de que non tiña máis que bosquexos, siluetas informes que recoñecía durante un tempo e logo deixaba de entendelas. Sentín que ese periodo no meu discurso musical tiña que ser un collage e así xurdiu Baldíos. Pequenos flashes que esmorecen nun caos de estímulos.

 

 

 

 

“Val” tamén aparecía en 2019 como sinxelo e nel cambiabas O Hío por Compostela e a Ibán Pérez por Hevi. Foi moi diferente traballar con un e outro, dous grandes da produción?

Rubén: “Val” e “22” naceron nos directos. Eran dous temas que fixera para tocar e sentirme moi libre cantando que se aproximaban levemente ao spoken word e ao rap na forma de interpretalas. Eran dous temas nos que a letra xurdía no momento ata que Hevi me propuxo ir gravar con el para sacalas nun 7” no seu proxecto Oscilador Paragüeiro. Ambas falan de realidades sociais que se dan nas beiras das cidades: nos polígonos planificados de vivendas e nos polígonos industriais. Falaba moito de Santa Marta, un barrio de Santiago de Compostela no que se fixo un desenvolvemento urbanístico plagado de condominios deses de piscina e parque interior, o anticomunitario por excelencia; o soño húmido dunha clase media con pretensións, e tamén do Polígono do Tambre, no norte da cidade. Ambas realidades volven aparecer en memoria nova.

Traballar con Hevi foi rápido, intenso e íntimo porque foi na súa casa. Fíxome cantar nun baño, tocar algún instrumento de forma atípica, regravar cousas. Tampouco nos coñeciamos tanto e, porén, sentín moita complicidade. Eu sentíame moi pequeniño véndoo traballar e dinme conta de que eu non tiña nin idea de producir nin de pensar sobre a música. Aprendín moito de como traballaba coa interpretación, coa sonoridade dos espazos e a construción do son a partir da experiencia física do músico, incluso para a electrónica. El corrixíame moito os acentos das palabras ao cantar e incidía no valor da toma. Na forza do matiz, no signo distintivo que fai unha interpretación máis viva. Quedinme con ganas de máis e sempre penso que o seguinte o fago con el, porque o admiro a rabiar. A ver se damos cadrado. “Val” acabou saíndo de sinxelo, pero quixen deixar a de “22” no limbo da edición física. Esa canción só se pode escoitar neses 7” que deben de ter un cento de persoas.

 

 

 

 

Definías Baldíos (2019) como pezas arrincadas dun proceso maior. Ese proceso chegou a tomar forma nalgún momento ou segue aberto?

Rubén: Como dicía antes, Baldíos nutriuse das faíscas de Carme, pero tamén dos gromos de memoria nova. Penso agora que necesitaba soltar lastre, poñer límites a aquela tolería. 100 proxectos? 150? Fíxome reducir as posibilidades e contentar o síndrome de Dióxenes que levo dentro, pero tamén desbrozar o camiño para memoria nova, abrindo un prólogo necesario que se demorou máis tempo do previsto. En 2020, coa pandemia, parei en seco a composición, metinme de cheo noutro disco de Chicharrón e incluso pensín en porlle fin a Pantis. Aquela liberdade que sentín sacando Baldíos axudoume a darlle un pulo de esperanza aos temas que agardaban polo seu momento. Baldíos foi o inicio dunha narración que se pechará co que virá despois de memoria nova que espero que non se demore tanto.

 

 

O feito de gravalo en San Vicente, Santiago de Compostela, Rabat, Helsinki, Madrid e San Sadurniño non parece só circunstancial. Hai elementos concretos deses lugares que acabaron filtrándose nas cancións?

Rubén: Si, aquilo que che mencionaba de Pantis como proxecto lixeiro, proxecto refuxio, proxecto viaxante, tivo ese reflexo nesta época na que andivemos un pouco de nómadas. O disco tamén goza desas sonoridades nómadas do witch house ao dreamy pasando polo tecno ou a banda sonora. Creo que é un disco moi visual, incluso sen a peza posterior, podo debuxar paisaxes dispares a través das atmosferas que o compoñen.

 

Baldíos é tamén unha curtametraxe dirixida por ti, con tres narracións en paralelo que dialogan de diferente xeito ao longo do filme: os subtítulos, que transcriben as notas dun “medio guión”, “Relato dun náufrago”; a música esencialmente instrumental do disco; e as propias imaxes que, a modo de colaxe (como un vagar por recordos), van construíndo a súa propia historia. Cando e como “Baldíos” se converteu tamén en curta? Ou foi ao revés e a música foi xa composta para ser banda sonora?

Rubén: O discurso visual persoal xa estivera presente no clip de “Xinxa”, que partía tamén dunha resignificación do arquivo audiovisual íntimo. Desta volta sentín que quería traballar esa idea de proxectos frustados, de non lugares, de viaxes azarosas, de retales tamén no visual. De feito, na curtametraxe empregánse materiais descartados de vídeos para outros proxectos. Sentinme moi libre encaixando toda ese material fílmico no discurso do disco. Ambos se retroalimentan moi ben e parten do mesmo horizonte, que é a creación a partir do inacabado, como ese proxecto de guion na adolescencia que me lembraba moito ao caderno que dou pé a formar memoria nova.

 

 

A loba (2024) é a banda sonora dunha curtametraxe experimental homónima dirixida por Iria Silvosa e estreada en 2020. Nela a autora imaxinaba unha fuxida nocturna da bandoleira Pepa a Loba co seu can. Segundo explicaba, interesáballe explorar os procesos visuais que se dan en completa escuridade e como o noso cerebro tende a aferrarse ao familiar ata o punto de tratar de converter calquera vago estímulo visual nunha imaxe. Como abordaches ti a creación da música e a súa relación co mostrado nel?

Rubén: É unha curtametraxe moi hipnótica, nese mar de sombras que o aplasta todo. Quería aproximarme á narración coa idea do negro como punto de partida tímbrico da música. Xogar a que desaparecera a noción de tonalidade nun muro de son cun cariz telúrico. Como un telón que amarra a noite ao chan. Houbo algunha idea previa que Iria me axudou a matizar despexando de calquera atisbo de secuencialidade e melodía á peza. Traballín directamente sobre as imaxes compoñendo e retorcendo o son co tempo da imaxe. Foi un traballo moi motivador. Penso que Iria ten unha ollada ben orixinal sobre o celuloide e as súas posibilidades. Un luxo traballar con ela.

 

 

 

memoria nova (2025) aparece case dez anos despois do teu primeiro elepé, volvendo (fisicamente) ao punto de partida en Terraforma. Que mudou nesta década? O proceso, o entendemento, o xeito de traballardes foron moi diferentes?

Rubén: Este disco estivo pendendo dun fío moito tempo, indo e vindo, sempre a punto de pechar un caixón. Non me lembro en que momento concreto comecín a ver posible rematalo, pero crear “un aire” foi un punto importante. A base construína para o directo porque me parecía moi machacona e divertida para explorar sonoridades. Cando a toquín nun concerto en Madrid foi un auténtico desastre e creo que aí percibín algo de fondo musicalmente falando. Isto pásame ciclicamente. Despois diso dinlle unha volta ao tempo e a algúns matices e a letra despregouse rapidamente, porque conectaba con esa sensación de frustración, de desmotivación e, á vez, de paixón pola música. En 2024, como non acababa de lograr configurar un disco longo, pensín en gravar algunhas cancións para publicalas nun EP. Non dudei en falar con Ibán para facelo. Con el, como xa dixen, síntome moi próximo e percibo que tamén podo ser vulnerable e virme abaixo cando as cousas non saen. Fumos uns días da Semana Santa moi chuviosos e gravamos cinco temas que pintaban moi ben. Aí foi cando decidín rematar outras cinco cancións e tentar gravar no verán.

En xullo, encerreime 15 días a rematar a produción e intentamos pechar datas para mesturar en agosto, pero foi imposible por un cacharro que se lle fastidiou e outros proxectos axendados. Pasou todo o curso ata a seguinte Semana Santa onde gravamos esas cancións que faltaban. Desta volta eu non estaba tan ben e algunhas voces non acababan de encaixar. Volveron as dúbidas e as ganas de rematar todo e pasar páxina. Regravín eu algunhas voces en Madrid e refixen arranxos e ideas de moitos dos temas. Xa, por fin, logramos cadrar uns días de agosto coa sensación de que me quería desprender xa dese peso. As cancións medraron moitísimo na mestura. Ibán fixo desbroce de pistas —son un pouco barroco— e sentín unha nova vida para todo aquilo. Entre o primeiro disco e este o que máis mudou é que teño unha idea musical máis precisa e un maior coñecemento técnico para expresar o que busco. Ademais, levarlle editadas todas as pistas fixo que el chegara á parte que máis me interesaba de ecualización, busca de espazo e equilibrio máis liberado, con máis enerxía para conservar a forza rítmica e de graves mantendo a dinámica e abrindo os medios e agudos. As mesturas foron moi rápidas, en analóxico, polo que había que ter claro se chegaramos a un punto final ou non antes de cambiar entre unha mestura e outra. Nese sentido mudou a miña confianza nel, tendo máis claro en que momento unha canción estaba rematada ou non.

 

 

“E quen queira achegarse ao que é o seu pasado sepultado ten que comportarse coma un home que escava. E, sobre todo, non ha ter reparo en volver unha e outra vez ao mesmo asunto, en ilo resolvendo e esparexendo tal como se revolve e esparexe a terra”. A cita é de “Escavar e recordar” de Walter Benjamin un texto que mencionas na descrición de “unha muda” a propósito dunha frase da túa avoa que aparece, como sample, nesa peza. Esa escavación é o eixo central do álbum?

Rubén: A frase de miña avoa chegou precisamente escavando no arquivo persoal. É a gravación dunha conversa con ela unha tarde que a fun visitar. Nos últimos anos, miña avoa xa non falaba tanto e queixábase moito das costas. Pasou toda a vida traballando moi duro. Aos seis anos coas vacas, oito fillos, unha vida moi humilde de campesiña. Nesa frase sentín unha conexión estraña co proceso de busca e construción deste disco. A vida da miña avoa —cando podía— era levantarse moi cedo e ir para a terra aínda que xa estivera xubilada e todo o que puxera fora para ela ou darlle aos fillos. Despois apareceu ese texto de Walter Benjamin no que o proceso volve ser fundamental e sinto que a miña propia deriva na construción ten a súa propia narrativa paralela ás propias das personaxes das cancións.

 

 

Nese proceso de escavar e lembrar tamén hai lugar para a creación de novos recordos, esa “memoria nova” da que fala o título do álbum e que está presente na letra de “un cuarto escuro sen medir”, non?

Rubén: Si. A gran diferenza do espazo narrativo entre o que era Carme e memoria nova é que, inicialmente, a idea era traballar con San Vicente como materia única e, neste, as historias conéctanse nun espazo poliforme e en anacos de vida arrancados de flashes que conservo e outros que flotan na atmosfera como posibilidades. O que máis me flipou de todas as casualidades que vou construindo arredor do disco foi cando coñecín uns rapaces na tenda de discos El Muelle —Humanos Distópicos— que se pecharan durante un par de xornadas nunha nave rural pola zona de Betanzos, creo, e fixeran un EP desa experiencia. Chegaran alí cunhas cintas e as súa vibracións resonaron en min rapidamente. Ese mundo paralelo que non pisa os centros de representación social e cultural. Creo que todas as personaxes de memoria nova están habitadas por ese estar ao marxe, vivenciando universos ricos que pasan polo tempo como exhalacións e memorias impredecíbeis.

 

 

 

Esa idea de memoria que non funciona como arquivo, senón como algo que se transforma (e nos transforma) cada vez que se revisa reflíctese tamén na propia configuración dos temas, que parecen construírse a partir de restos (voces, fragmentos ou situacións, que convertes en samples e cuxa orixe explicas no Bandcamp). Que tipo de relación estableces con ese material cando o levas a unha canción?

Rubén: Hai nesa decisión unha forma de traballar coa idea do arquivo persoal contrapoñéndoo co colectivo, e outras expresións moi alonxadas xeograficamente, pero conectadas nos sistemas nos que viven. A idea do mapa que se borra deliberadamente, as pegadas que deixan de ter sentido, as persoas que desaparecen e deixan o seu rastro nun disco perdido en Internet Archive ou nun vídeo con 0 visualizacións en Youtube. Hai algo que conecta esas experiencias dispares de illamento, perda e desposesión, como no caso de “ás amorias”, onde se dan cabida o roubo de terras comunais en Balea, Ogrobe, coa loita do pobo palestino pola súa terra e un disco de Kumiko Okamura que quedou flotando na rede como vestixio dun ser que xa non sei se está aquí, a perda da memoria, a morte de Internet, a idea de pertenza, a imposibilidade de conservalo todo e o sinxelo que é que esa memoria inxente do noso presente desapareza. De aí a idea das iniciais nas pedras que hai tamén en “ás amorias”, o guiarse pola lúa e volver á fisicidade dun mundo que deixamos a monte. Construir as emocións a partir da reciclaxe. Para min todo encaixa.

 

Nas letras dalgúns temas aparece tamén unha dimensión máis xeracional: movemento, precariedade, repetición de rutinas, xente que marcha e xente que queda, como en “un aire”, por exemplo. Ese estrato nace de experiencias concretas ou foi tomando forma ao construír o disco?

Rubén: “Un aire” é unha canción moi de calquera época recente. Poderían cambiar os dispositivos, pero mantéñense as sensacións. Por iso conecta tanto. A cara A do disco xira arredor desta personaxe que describe o seu universo e unha vivencia moi concreta, que podería ter sido o universo dalgunhas persoas en moitas aldeas de Galiza. Hai unha dualidade que recorre o disco entre a apatía, a perda, o illamento e a necesidade de darlle vento, de retomar algunhas historias que quedaron suspendidas. Neste disco son importantes os motores, a capacidade de movilizar unha idea, unha emoción, un corpo.

 

 

Entre todos os temas de memoria nova, só “a tarde ceiba” ten unha peza audiovisual. Que había aí que pedía esa tradución a imaxe?

Rubén: É un tema cunha forte compoñente sensorial que parte xa do primeiro verso. Sempre tiven claro que quería que se convertese nun vídeo. Coñecía algunhas pezas realizadas por Raquel Espiñeira e quería que a súa sensibilidade visual e compositiva estivera presente. Entendeu moi ben o que buscaba e no seu propio proceso traballou do xeito que acostumabamos facer en Prenom: tirar de amigas, abrazar a natureza e a luz e construír desde a intuición. É moi belo o que fixo. Vai haber algún máis, pero agora mesmo, este explícao todo no disco.

 

 

En “ás amorias” aparece MounQup, a única voz convidada do disco. Que cambia aí cando deixas de estar só? Que achegou ela á sonoridade da canción?

Rubén: Coñecín a MounQup hai moitos anos en Saumede. Sempre flipei moito coa súa humanidade e a súa capacidade artística para integrar a súa bagaxe cultural nun novo ecosistema, cantando en galego, vivindo no rural, colaborando cun montón de xente interesantísima. Unha xoia. En “ás amorias” tiven claro que a súa participación resignificaría o tema de forma exponencial. Aínda agora me lembro o que sentín cando recibín as pistas e as integrei na canción. Sentinme moi agradecido porque, sen ela sabelo, achegara timbrica e melodicamente a canción a ese apartamento en Xapón que imaxinaba no final do tema, como unha cápsula de tempo e memoria instantánea nun devir infinito de borrados e reconstrucións.

 

 

A portada é unha foto de Andreia López Barreiro. Falas desa luz e desa intimidade como algo que xa formaba parte das cancións antes de existir a imaxe. En que momento recoñeces que esa era a portada?

Rubén: Andreia é unha gran fotógrafa. Sempre llo dicimos. Encántame a súa ollada. Ela e o seu grupo de amigxs son persoas moi listas, moi a flor de pel, dinámicas e exploradoras. Desde que xs coñezo, sempre xs observei cunha curiosidade e admiración tremenda. Creo que empecín a velos así nunha festa bastante longa na aldea dun amigo durante a pandemia. Moita da intimidade entre eles arrecende na súa obra. De feito, pensei nunha situación na que a vira ao saír dun concerto para construir unha das personaxes do disco e na imaxe da portada saen dúas persoas —Xurxo e Andrea— que tamén poderían ser tranquilamente personaxes do disco. Cando lle dixen que quería que unha foto súa fora portada desta última versión do disco presentoume algunhas opcións e todas eran marabillosas. Esta era unha foto problemática pero sentía que tiña aquilo que buscaba: movemento, tensión, unha luz brillante no medio da noite e unha fogueira que conectaba, dalgunha forma, con certa idea de rito, que tamén está presente no disco e na propia construción deste. As persoas nela aparecen como rastros e os rastroxos en si mesmos son diversos. Un compendio do que había por alí a man.

 

Utilizar formas verbais como “deixín” ou “cheguín” fai que a lingua deixe de ser neutra e pase a estar situada, asociada a un lugar concreto. Que quedaría fóra se non escribises así?

Rubén: Si, e non está en todas as cancións. Quería que eses trazos dialectais apareceran ás veces, pero non en todas as personaxes para así abrir o marco espacial. Tamén conservei a gheada, algún seseo e varios castelanismos que me parecía que tiñan que estar aí, pero moi puntuais. Tampouco estou moi no barco de empregar todos os castelanismos que na fala diaria se utilizan na miña ou noutras zonas. Penso que debemos ir construíndo un marco de normalidade tamén para palabras galegas que caeron en desuso e sempre estiveron aí.

 

Nun proxecto como o teu, o directo depende moito de como decides montar o set. Que hai detrás desa configuración? Que queda e que se transforma ao levalo do estudio ao escenario?

Rubén: Nalgún momento encantaríame tocar cunha banda estas cancións, pero penso que o set actual mantén a identidade destas traballando sobre bases máis lixeiras de capas, samples e un sinte en directo. Utilizo unha base sólida e pechada que me permite ter moita marxe para a interpretación vocal, o movemento e o corpo. Penso que no meu directo marca a diferenza esa visceralidade, de aí que este set gañe moito nas distancias curtas e na escuridade. Hai pouco toquín en Acéfala, na Coruña, e foi moi especial. No directo, a forma de cantar é moito máis catártica, menos contida, ás veces moi berreada pero é o que me pide o corpo. Ás veces moito máis drama king. Ás veces cambio as letras mantendo aquel pulso de improvisación que tiña antes. Síntome moi libre nun escenario, sobre todo cando os técnicos de son me toman en serio e reman a favor.

 

E falando de concertos, algún próximo que debamos gardar na axenda?

Rubén: 15 de maio. Boiro, A Pousada da Galiza Máxica con Death Wistle

23 de maio. Santiago de Compostela, Sala Fantástica con Signora Anido e Rea.

18 de xullo. Ferrol, Solpores de Canido con Fantasmage.

 

En “a melloría” hai dous versos moi chamativos e que tamén conforman a descrición do proxecto en Bandcamp: “amarrado a unha póla sempre a punto de quebrar”. Que é o que aínda a sostén?

Rubén: Esa é unha das palabra que quixen conservar tal e como a dicimos en San Vicente: ponla. Son unha persoa moi inqueda, ás veces con moi pouco foco e que a sobrevoa unha nube gris permanentemente. Quen sabe? Acostumo a agotarme facilmente e despois volvo escarabellar por aí. Empecín fai nada a compoñer con Ableton e volvín sentir ese asombro que me fai camiñar. Ese querer sentir aínda que sexa un espellismo no leito de morte como esa melloría que da título á canción.

 

 

Que artista ou grupo galego nos recomendarías? Algún favorito que deberamos coñecer?

Rubén: Clo Plas é do mellor que nos pasou en moito tempo. Humanos Distópicos son magnéticos. Creo que teñen un disco novo entre mans con outro nome. Seguro que o moverán algo, pero haberá que escavar un pouco. Revisade o seu Youtube. Hai unha chea de pequenas xemas. Sempre estou agardando polo seguinte de MounQup. Creo que é un auténtico privilexio tela aquí e vela medrar en cada proxecto. É moi inspiradora. Por outra parte, Peña eran marabillosos. Espero que algún día volvan, pero se non o fan deixan un disco que é para ter sempre a man.

 

E se abrísemos a túa conta persoal de Spotify, que escoitariamos? 100% sinceridade, 0% vergoña.

Rubén: Xa non teño Spotify porque me costaba moito sentir que lle regalaba os meus cartos a un tecnofascista. Investir os cartos da música en empresas armamentísticas non pode ter outro nome, ademáis de alentar a presenza da IA na cadea de distribución musical, entre outras moitas cousas. Somos todos contradicións, porque aínda manteño Instagram, Whatsapp, Google e outras do ramo e a miña música e a de Prenom continúa a distribuirse aí. Pouco a pouco. O que teño claro é que temos que irnos baixando desta espiral de delegación cultural acrítica e deixar de alimentar o monstruo.

Estou escoitando moitos discos de The Numero Group que se adican a escavar en discos vellos, esquecidos, rescatándoos e reeditándoos coa súa historia. E despois, todo o que me recomenda Pablo de El Muelle. O último que lle merquín é un de Larrison —Connecters Vol.1— que me pareceu unha delicia. Tamén estiven escoitando moito uns pavos creo que rusos, Pavel Milyakov e Yana Pavlova. Está moi, moi ben o que fan. Non teño moitos placeres culpables agora mesmo. Gústame algo Karol G, pero Karol G está guai, ho!